AKREP

Güney Amerika'da, Hindistan'da çok zehirli akrepler vardır. Bunların soktuğu bir kimse solunum felcine uğrayıp ölebilir. Yurdumuzda akrepten ölüm çok seyrek görülür. Güneydoğu Anadolu'da oldukça zehirli akrepler vardır; bazen ölümle biten vakalar olursa da bu gibi haller ancak ağır kalp, böbrek, karaciğer hastalarında görülür.

Akrebin soktuğu yerin biraz üstünden sarmak, sonra sokulan yeri çizerek emmek faydalıdır. Akrep zehri ağızdan, sindirim yolundan girince kana karışmadığından, bu işi yapanın dudaklarında, ağzında herhangi bir yara, sıyrık yoksa, emen için tehlikeli olmaz. Sokma yerine permanganat, ya da amonyak sürülür. Ağrıya karşı kalsiyum, çok şiddetli hallerde morfin iğnesi yapılabilir.

Akrep zehri için özel serumlar hazırlanmıştır. Bu serum ilk dakikalarda sokma yerine, daha sonraları kas içine yapılır.

Akrebin en ilgi çekici özelliklerinden biri dişisinin, çiftleştikten sonra, erkeğini sokup öldürmesidir. Burada "iri sarı akrep" denilen türden bir akrep görülüyor.

Doğu ve Güneydoğu'da akrep ve yılan sokmalarında meydana gelen artış vatandaşları zor durumda bırakıyor.

Genellikle ahşap evlerde görülen akreplerin apartmanlarda da ortaya çıkması tedirginliği daha da artırıyor.

Son iki ayda 573 kişinin akrepten zarar gördüğü Mardin'de 2 gün içinde 2 çocuğun hayatını kaybetmesi yetkilileri harekete geçirdi. Batman'da ise iki ayda 79 kişi akrep sokmasından dolayı hastanelere başvurdu. Diyarbakır'da Büyükşehir Belediyesi Sağlık Daire Başkanlığı akreplere karşı ilaçlama çalışmalarını yoğunlaştırdı. Van'da, harabe halde bulunan toprak evlerden etrafa yayılarak insanlara zarar veren akrepler temizlendi.

Mardin'in Dargeçit ilçesinde 13 yaşındaki Nezir Barış ile Derik ilçesinde 3 yaşındaki Nusret Dursun'un akrep sokması sonucu hayatını kaybetmesi üzerine Mardin İl Sağlık Müdürü Dr. Sait Avar, vatandaşları akrep ve yılan sokmalarına karşı uyardı. Avar, Mardin'de Haziran ayında 194, Temmuz ayında 379 olmak üzere son 2 ay içinde toplam 573 kişinin akrep sokması sonucu hastanelere başvurduğunu hatırlattı. Dr. Sait Avar, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde özellikle yaz aylarında yılan ve akrep sokmalarının arttığını belirten Dr. Avar, "Isırılan yerin kesilip, emilerek zehrin çıkarılması ve turnike uygulanması gibi yöntemler yanlıştır. Bu gibi yöntemlere başvurulmaması, hemen doktora gidilmesi gerekir." dedi.

Avar, alınması gereken tedbirler konusunda şu uyarılarda bulundu: "Akrep ve yılan sokmaları, çocuklar için öldürücü etkiye sahiptir. Vatandaşlarımızın bu nedenle çok dikkatli olmaları gerekiyor. Akrep ve yılan sokmalarından korunmak için, akrep ve yılan yuvalarından, özellikle kaya, ağaç kovuğu ya da oyuklardan uzak durulmalı, halkımız kamp, piknik ya da çalışma alanlarında dikkatli olmalıdır. Otluk ya da sazlık arazide bebek ve çocuklar kesinlikle yalnız bırakılmamalı, bebek ve çocukların arazide çıplak ayakla gezmelerine ve kuş ya da diğer hayvan yuvalarına ellerini sokmalarına izin verilmemelidir. Arazi yürüyüşlerinde kapalı ayakkabı ya da bot giyilmeli, yerde uyumamaya özen gösterilmelidir. Yıkıntılar, kuytu yer ve çatlaklar, evlerdeki yüklükler akreplerin sık bulunduğu yerlerdir. Özellikle bu yerlere dikkat edilmelidir. Akrepler, kesinlikle ele alınmamalı ve akreplerin fazla olduğu yerlerde ayakkabı giymeden önce içerisine bakılmalıdır. Geceleri açık alanlarda kontrollü olarak ateş yakılmalı ve gece yürüyüşlerinde aydınlatıcı kullanılmalıdır."

AKREP VE YILAN SOKMASI DURUMUNDA NE YAPILMALI

Dr. Avar, akrep ve yılan sokmalarında yapılması gereken ilk işlemin, hasta ve ısırılan organın hareketsizliğinin sağlanması olduğu vurgulayarak, vücudun hareketsizliğinin zehrin yayılımını yavaşlattığını kaydetti.

Mardin İl Sağlık Müdürü Dr. Sait Avar, ısırılan bölgenin sabun ve su ile bolca yıkanması gerektiğini ifade ederek, "Akrep ve yılan sokmalarında yaranın üzeri temiz bir bezle örtülmeli, akrep tarafından ısırılan yerin yukarısına sıkı olmayan, iki parmağın altından geçebileceği kadar sıklıkta bir bandaj uygulanmalıdır. Yılan sokmalarında da, ısırılan bölgenin tam kalp hizasında tutulması, kalp seviyesinin altında veya üstünde olmaması gerekmektedir. Akrep ve yılan sokmalarında hasta derhal ve zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna götürülmelidir." şeklinde konuştu.

Akrep ve yılan sokmaları konusunda halk arasında bilinen bazı yanlış inanış ve uygulamalar olduğuna işaret eden Dr. Avar, "Akrep veya yılanı yakalamaya çalışmayın, kendi güvenliğinizi de dikkate alarak ısırılan kişiden uzaklaştırın. Isırılan yeri kesmeyin ve zehri emmeye çalışmayın. Akrep sokmalarında sıkı bir bandaj veya turnike, yılan sokmalarında ise buz, bandaj veya turnike uygulamayın. Akrep ve yılan sokmalarında ısırılan kişiye herhangi bir madde yedirmeyin ve içirmeyin, hastaya ilaç vermeyin ve kusturmayın. Isırılan yeri yakmayın. Yılan sokmalarında ısırılan bölgedeki sızıntı şeklinde olan kanamayı durdurmayın." uyarısında bulundu.