ÖRÜMCEK

 Olgunlaşmamış erkeklerde ve dişilerde bu uzantı çifti temel olarak besinlerin tutulmasına yarar. Geri kalan dört çift uzantı ise sekiz parçalı yürüme organlarıdır. Bacaklar bir dış etki karşısında gövdeden kolayca ayrılabilir (ototomi). Kopan bacakların yerini ilk deri değiştirme sırasında daha kısa olan yenileri alır.

Art gövdede yer alan ipek salgıbezlerinin ürettiği sıvının kimyasal bileşimi ipekböceğininkine benzer, ipek salgısı art gövdenin ucundaki meme denen konik yapılardan çıkar. Bazı örümceklerde memeden başka ipek bezleriyle ilişkili binlerce deliği bulunan kalburlu bir levha vardır. Örümceklerde salgısı ve yapısı farklı en az iki çeşit ipek bezi bulunur. Salgı üreten bezin çeşidine göre ipek, tuzak ağı örmekte, yuvayı döşemekte, yumurtaları ya da spermayı sarmakta kullanılabilir. Bir yere tutturdukları ipek iplikçikleri sayesinde düşmeden aşağıya ve yukarıya doğru hareket edebilir, bu iplikçikleri paraşüt gibi kullanarak rüzgârın yardımıyla çok uzaklara sürüklenebilirler.

Örümcekler ayrı eşeylidir. Çiftleşme davranışları türlere göre değişir. Erkek dişiye yaklaşmadan önce spermasını, ördüğü bir sperma ağına akıtır. Daha sonra bunu pedipalplere çeker. Kur yapma davranışları da çok çeşitlidir. Karmaşık hareketlerin yanı sıra dişiye öldürülmüş bir av sunma sık görülür. Erkekler genellikle dişilerden daha küçük yapılıdır ve bazen çiftleşme öncesi ya da çiftleşmenin ardından dişiler tarafından yenirler. Dişiler yumurtalarını ipekten ördükleri bir kesenin içine koyarak uygun bir yere bırakır ya da bu keseyi yumurtalar açılana değin taşır. Kısa bir süre içinde açılan yumurtalardan erişkine benzer yavrular çıkar. Böcekler genellikle örümceklerin temel besin kaynağıdır. Böcekleri yakalamak için hazırlanan tuzak ağlan bazı türlerde avın kaçmasını engelleyen ya da zorlaştıran yapışkan zerreciklerle kaplıdır. Ama bütün örümcekler tuzak ağı örmez. Örneğin sıçrayan örümcekler ve kurt örümcekleri avlarını kovalayıp üstlerine atlar. Yengeç örümceği çiçeklerin içine gizlenerek avını bekler.

Theridiidae familyasının üyeleri geniş aralıklı örülmüş, hemen her doğrultuda uzanabilen düzensiz tuzak ağlan kurar. Linyphiidae üyelerinin ağları genellikle düz ve yataydır. Ctenizidae üyeleri ise toprakta kazdıkları ve içini ipekle döşedikleri oyuklarda yaşar. Kamçılı örümcek adıyla bilinen Amblypygi takımının üyeleri, örümceklerin yakın akrabasıdır. Örümcek türleri ya da gruplan hakkında daha ayrıntılı bilgi için bak. Ctenizidae, Dinopidae, haçlı örümcek, ipek örümceği, kurt örümceği, Linyphiidae, Loxoscelidae, Oxyopidae, Pisauridae, Scytödidae, sıçrayan örümcek, tarantula, Theridiidae, Theridiosomatidae, Theraphosidae, torba örümceği, yengeç örümceği.

Önlem alın bu yaz hastalanmasın!

Güneşli, uzun yaz günlerinde kendilerini parklara, sokaklara atan çocukları bazı hastalıklar pusuda bekliyor. Yaz hastalıklarının başında ishal, isilik, böcek sokması ve güneş çarpması geliyor. Ancak paniğe gerek yok! Çünkü, alacağınız basit önlemlerle çocuklarınızı bu hastalıklardan koruyabilirsiniz.

Yaz aylarında artan hava sıcaklığı beraberinde birçok hastalığa da davetiye çıkarıyor. Açık ortamlarda günlerini geçiren çocukları; güneş çarpması, böcek sokmaları, yaralanmalar, ishal, isilik ve bağırsak enfeksiyonları hastanelik ediyor. Memorial Hastanesi'nden Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Servet Alan, yaz hastalıklarına karşı alınabilecek basit önlemleri anlattı:

* İsilik neden olur? Çocuklardaki yaz hastalıklarının başında gelen isilik veya pişikler, aşırı giydirmeye bağlı, aşırı terleme sonucu oluşur. Ortam ne kadar nemliyse belirtiler o kadar ağır olur. Kaşıntı sonucu deride açılmalar olursa, ikincil enfeksiyonlar olabilir. Bu dönemde çocuklara pamuklu kıyafetler giydirilmeli ve sık banyo yaptırılmalıdır.

* İshal nasıl önlenir? Bozulmuş veya mikroplarla enfekte olmuş gıdaların tüketilmesi ya da suların içilmesiyle olan besin zehirlenmeleri; sıklıkla kusmayla başlar ve ishalle devam eder. Zehirlenmeler dışında olan ishal ve kusmaların en önemli nedeni; virüslerle oluşan bağırsak enfeksiyonudur. Hastalık genelde bir hafta içinde düzelir. En önemli konu; sıvı ihtiyacının karşılanmasıdır. Sıvı kaybı dışında hayati tehlike olmaz. İlk kusmadan sonra, çocuğunuzu yemeğe zorlamadan, şekerli ve tuzlu su hazırlayıp verebilirsiniz. Bunun yanında ayran ve yoğurt, ıhlamur, elma suyu veya çay da kaybedilen sıvının karşılanması için kullanılabilir. Hasta bebekse anne sütü, erişkinse ağız yoluyla alınan su kesilmemelidir.

* Yazın beslenme nasıl olmalı? Demirden zengin besinler, yağsız kırmızı et, yumurta sarısı, tahıllar, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kurutulmuş meyveler, çilek, kivi, nektarin, şeftali, ahududu, brokoli, domates günlük gıdalar arasında daha fazla yer almalıdır. Ara öğünlerde ise liften zengin ekmeklerle hazırlanmış küçük sandviçler, küçük peynir dilimleri, yoğurt, meyve salataları, meyve suları ve dondurmayla çocuklarınıza zengin bir mönü sunabilirsiniz.

* Düşme, burkulma sonrasında ilkyardım nasıl yapılmalı? Kaza olduğu anda çocuğunuzu hemen dinlenmeye alın, yaralı el veya ayağını kullanmasını önleyin. Mümkünse şiş veya morarmış olan bölgeye soğuk uygulayın. Yaralı bölgenin daha fazla şişmesini önlemek için yere doğru sarkıtmayın. Eğer yaralanma sonucu bir kanama varsa uygun şekilde önce temiz su, sonra mikrop öldürücü sıvı ile temizleyin. Tüm bu koşullar sağlandıktan sonra bir sağlık merkezine başvurabilirsiniz.

* Böcek sokmalarında sadece bölgeyi temizlemek yeterli mi? Böcek sokmaları ve ısırmaları; alerjik reaksiyonlara ve nadir olarak enfeksiyonlara neden olabileceği için önemlidir. Bu nedenle böcek ısırmalarında ısırılan bölgeyi sabunlu suyla yıkayın. Isırılan bölgenin üzerine birkaç dakika temiz bir beze sarılmış buz koyun ya da bölgeye ıslak bez tatbik edin. Örümcek sokma durumlarında ise ısırılan yer üzerine antibiyotikli bir pomat sürün. Örümcek sokması sonrasında eğer ısırılan yerin etrafında koyu mavi veya mor renk oluşmuşsa, vücudunda döküntü varsa, kaslarında kasılmalar ve sertlik ile iştahında ciddi bir azalma olursa, eklem ağrıları meydana gelirse; çocuğunuzu hemen bir sağlık kuruluşuna götürmeniz gerekir.

* Diğer yaz hastalıkları nedir? İdrar yolları enfeksiyonlarını, küçük çocuklarda ve özellikle de kızlarda, yaz aylarında hayli sık gözlemliyoruz. Genellikle bakterilerle oluşur. İdrar yolları enfeksiyonları, en kısa zamanda antibiyotik tedavisi gerektirdiğinden; yakınmaları olan çocuklara idrar tahlili yapılması ve doktora götürülmesi gerekir.