PİRE

Siphonaptera takımının üyeleri öbür böcek gruplarından dış asalak olarak yaşama ve beslenme biçimine uyarlanmış vücut yapılarıyla ayırt edilirler. Vücutları yanlardan basıklaşmıştır. Arkaya doğru uzayan dikenleri, konaklarının tüyleri ve kıllan arasında hızla hareket etmelerini sağlar. Ağız parçalan delmeye ve emmeye uyarlanmıştır. Özellikle ağız parçalarının sivri uzantısı deriyi delerek konağın dokusuna sıkıca yapışır.

Tavşan piresi (Spilopsyllus cuniculi) gibi bazı pireler tek bir konak türünde, öbürleri çok çeşitli konaklarda görülür. Kedi piresi (Ctenocephalides felis) konak olarak kedileri, köpekleri, tilkileri, miskkedisini ve kuyruksürenleri kullanır. Ama bu türleri bulamazsa insana bile bulaşır. İnsan piresi (Pulex irritans), insanların yanı sıra çeşitli evcil hayvanların da asalağıdır. Coğrafi bakımdan birbirinden ayrı yaşayan yakın akraba memelilere genellikle yakın akraba pire türleri asalaktır. Pireler memeliler arasında en çok kemiricilerde, en az atlar ve öbür toynaklılar ile maymunlarda görülür. Siphonaptera takımının, ilkel ve etçil böcek takımlarından biri olan Mecoptera (gagalısinekler) ile aynı ortak atadan türediği sanılmaktadır. Avustralya'da bulunan bir pire fosili, yapılan incelemelere göre 200 milyon yıl öncesinden kalmıştır. Bilinen fosil pirelerin günümüz örneklerinden önemli bir farkı yoktur. Pire salgıları, insanların ve öbür konakların sağlığı açısından ve ekonomik bakımdan büyük önem taşır. Pireler dış asalak olarak yerleştiği canlılarda şiddetli kaşıntılara, derinin tahrişine ve bu yollarla açılan yaralarından bulaşan ikincil enfeksiyonlara yol açar. Hayvanların üzerinde aşın çoğalan pireler büyük zarara ya da kan kaybından ölümlere neden olabilir. Ama pirelerin insanlara ve hayvanlara bulaştırdığı hastalıklar bir asalak olarak yarattığı dolaysız etkilerden daha önemlidir. Vebanın insanlara bulaşmasında başrolü oynayan keme piresi (Xenopsylla cheopis) ve akrabaları, ortaçağda Avrupa nüfusunun yaklaşık dörtte birinin ölümünden sorumludur. Vebanın bulaştığı kemeler bu hastalığa dirençli değildir. Ölen konaktan ayrılan asalağın yeni konağı bir insan da olabilir. İnsan piresi kemiricilerden insana ve insandan insana vebayı bulaştırabilmektedir. Tropik bölgelerde hâlâ veba olayları bildirilmekle birlikte salgınlar, geliştirilen tanı yöntemleri ve antibiyotikler sayesinde engellenmektedir. Pireler vebanın yanı sıra tifüs ve tularemi gibi bulaşıcı hastalıkların taşıyıcıları arasındadır. Ayrıca pireler, bazı asalak solucanları kedi ve köpeklere bulaştırır.

ŞANLIURFA'DA KÖYDE PİRE SALGINI

Şanlıurfa'nın Akçakale ilçesinde pire salgını yaşanıyor. Köyde bulunan çocuklar kaşınmaktan sırtlarında yaralar oluştu.

Akçakale ilçesine bağlı 30 haneli, 150 nüfuslu Keçeli köyünde pire salgını olduğu bildirildi. Köydeki pirelerden dolayı çok rahatsız olduklarını ve gece uyuyamadıklarını ifade eden Keçeli köyü sakinlerinden Mahmut Elçi (57), köyün ilaçlanması için yetkililerden yardım beklediğini söyledi. Elçi, "Yaklaşık 20 gün önce Kaymakamlığa köyün ilaçlanması için dilekçe ile müracaat ettik. Köyün ilaçlanması için dilekçemizi sağlık ocağına havale ettiler. Sağlık ocağı yetkilileri 'bize yarın geleceğiz' dediler. Daha sonra yine iki kez gittim ve konuyu hatırlattım. Buna rağmen, köyün ilaçlanması için hiç kimse gelmedi. Pire ısırmalarından dolayı çocukların sırtı kaşımaktan bir hal oldu. Çocuklar pire ısırmalarından dolayı gün boyu kaşınıyorlar. Gece pire ısırmalarından dolayı yatamıyoruz. Yetkililerden köyü ilaçlamaları için yardım istedik ancak, şu ana kadar kimse gelmedi. Nereye gideceğimizi bilemiyoruz" dedi.

Bu arada, yetkililerden alınan bilgiye göre, Sağlık Kurulu Başkanlığı'nın Keçeli köyüne teknisyen gönderdiği, köyde yapılan araştırma sonucunda tutanak hazırlandığı ve tutanağın İlçe Tarım Müdürlüğü'ne gönderildiğini belirttiler. İlçe Tarım Müdürlüğü yetkilileri ise olayın kendileri ile ilgisi olmadığını, olayı Şanlıurfa İl Çevre Sağlık Müdürlüğü'ne yazılı olarak aktardıklarını, ancak bu tür vakaların komisyon kararı neticesinde kesinleşeceği bildirildi.